Terug naar alle klinische updates

Schatting van de glomerulaire filtratiesnelheid (eGFR) bij kinderen: introductie van de EKFC-formule

Conform de KDIGO-richtlijnen wordt in ons labo op heden de CKD-EPI-formule (2009) gebruikt om de glomerulaire filtratiesnelheid (GFR) te schatten bij volwassenen. Deze vergelijking kent echter belangrijke beperkingen in jongvolwassenen: meerdere Europese analyses tonen een systematische overschatting van eGFR in de leeftijdscategorie 18–30 jaar en de formule is niet gevalideerd voor kinderen. Voor kinderen wordt traditioneel de (aangepaste) Schwartz-formule gebruikt. Deze vereist lengtebepaling en vertoont, zeker bij adolescenten, aanzienlijke bias t.o.v. gemeten GFR. Ook de overeenstemming met CKD-EPI bij overgangsleeftijden is beperkt. In de klinische praktijk bleken de logistieke implicaties (lengtemeting nodig) niet altijd haalbaar. Hierdoor verdween de aangepaste Schwartz-formule uit onze routine.

Deel dit artikel via:

Om aan deze tekortkomingen tegemoet te komen ontwikkelde het European Kidney Function Consortium (EKFC) een nieuwe creatinine-gebaseerde vergelijking die leeftijd en geslacht incorporeert én de creatininewaarde herschaalt met een populatie-specifiek Q-cijfer (de mediaan van serumcreatinine bij gezonde personen, geslacht- en leeftijdsspecifiek). De EKFC-vergelijking is een “full-age spectrum” aanpak die continuïteit biedt vanaf 2 jaar tot gevorderde leeftijd en die in onafhankelijke validaties een lagere bias en hogere nauwkeurigheid laat zien dan de (aangepaste) Schwartz en CKD-EPI(2009) bij  kinderen en jongvolwassenen.

In onderstaande figuur wordt de EKFC formule weergegeven.
Age (years) Scr/Q Equation for GFR estimation (age, years)
2-40 < 1 107.3 x Scr/Q ⁻⁰·³²²
≥ 1 107.3 x Scr/Q ⁻¹·¹³²
> 40 < 1 107.3 x Scr/Q ⁻⁰·³²² x 0.990⁽ᴬᵍᵉ⁻⁴⁰⁾
≥ 1 107.3 x Scr/Q ⁻¹·¹³² x 0.990⁽ᴬᵍᵉ⁻⁴⁰⁾
Scr: serum creatinine concentration.

Q value calculations for ages 2–25 years:
  • Males: ln(Q) = 3.200 + 0.259 x Age − 0.543 x ln₍ₐ𝓰ₑ₎ − 0.00763 x Age² + 0.0000790 x Age³
  • Females: ln(Q) = 3.080 + 0.177 x Age − 0.223 x ln₍ₐ𝓰ₑ₎ − 0.00596 x Age² + 0.0000686 x Age³

Q value calculations for ages > 25 years:
  • Males: Q = 80 µmol/L (0.90 mg/dL)
  • Females: Q = 62 µmol/L (0.70 mg/dL)

Scr and Q are reported in µmol/L (to convert to mg/dL, divide by 88.4).

Populatie-specifieke Q-waarden

De performantie van EKFC hangt af van correcte keuze van Q. Op basis van Europese en Afrikaanse datasets werden volgende Q-waarden voor creatinine bepaald:

  • Blanke Europeanen: 0,70 mg/dL (vrouwen) en 0,90 mg/dL (mannen)
  • Zwarte Afrikanen: 0,72 mg/dL (vrouwen) en 0,96 mg/dL (mannen)
  • Zwarte Europeanen: 0,74 mg/dL (vrouwen) en 1,02 mg/dL (mannen)

Deze Q-waarden compenseren de fysiologisch hogere creatinineconcentraties in populaties met gemiddeld hogere spiermassa en verbeteren de inschatting doordat de aanpassing op biomarker-niveau (Q) gebeurt en niet via vermenigvuldiging met een standaard factor. In Europese en Afrikaanse cohorten presteerde EKFC met de juiste Q-waarden het best over de volledige leeftijdsrange.

Cystatine C-varianten

Van EKFC bestaat een cystatine C-gebaseerde variant die in pediatrische datasets doorgaans een nog betere accuraatheid toont. Echter blijft de klinische inzetbaarheid beperkt door terugbetalingsrestricties in België (kind 1-3 jaar of patiënt met niertransplantatie) en een minder uniforme assay-standaardisatie voor cystatine C in vergelijking met creatinine.

Implementatie in ons labo

Vanaf december 2025 rapporteert ons laboratorium de EKFC-creatinine-formule automatisch zodra creatinine wordt aangevraagd. In patiëntengroepen met afwijkende spiermassa of wanneer klinische beslissingen hoge precisie vereisen, blijft directe GFR-meting of aanvullende bepaling van cystatine C aangewezen.

Kernboodschappen voor de arts

  • EKFC (creatinine) kan betrouwbaar worden toegepast vanaf 2 jaar.
  • Correcte Q-waarden zijn essentieel; voor blanke Europeanen, zwarte Europeanen en zwarte Afrikanen gelden verschillende volwassen Q-plateaus.
  • Betere performantie dan CKD-EPI(2009) en (aangepaste) Schwartz in kinderen en jongvolwassenen CKD-EPI(2009) overschat eGFR <30 jaar.
  • Cystatine C-EKFC presteert nog accurater, maar wordt beperkt door terugbetaling en assay-harmonisatie.
  1. Webster-Clark M, Jaeger B, Zhong Y, Filler G, Alvarez-Elias A, Franceschini N, et al. Low agreement between modified-Schwartz and CKD-EPI eGFR in young adults: a retrospective longitudinal cohort study. BMC Nephrol. 2018 Dec 6;19(1):194.
  2. Björk J, Nyman U, Larsson A, Delanaye P, Pottel H. Estimation of the glomerular filtration rate in children and young adults by means of the CKD-EPI equation with age-adjusted creatinine values. Kidney Int. 2021 Apr;99(4):940–7.
  3. Vidal-Petiot E, Mullaert J, Tabibzadeh N, Flamant M. Development and Validation of a Modified Full Age Spectrum Creatinine-Based Equation to Estimate Glomerular Filtration Rate. Ann Intern Med. 2021 Jul;174(7):1037–8.
  4. Selistre L, Rabilloud M, Cochat P, de Souza V, Iwaz J, Lemoine S, et al. Comparison of the Schwartz and CKD-EPI Equations for Estimating Glomerular Filtration Rate in Children, Adolescents, and Adults: A Retrospective Cross-Sectional Study. PLoS Med. 2016 Mar 29;13(3):e1001979.
  5. Pottel H, Nyman U, Björk J, Berg U, Bökenkamp A, Dubourg LD, et al. Extending the cystatin C based EKFC-equation to children – validation results from Europe. Pediatric Nephrology. 2024 Apr 24;39(4):1177–83.
  6. Pottel H, Björk J, Courbebaisse M, Couzi L, Ebert N, Eriksen BO, et al. Development and Validation of a Modified Full Age Spectrum Creatinine-Based Equation to Estimate Glomerular Filtration Rate. Ann Intern Med. 2021 Feb;174(2):183–91.
  7. Delanaye P, Cavalier E, Pottel H, Stehlé T. New and old GFR equations: a European perspective. Clin Kidney J. 2023 Aug 31;16(9):1375–83.
  8. Delanaye P, Vidal-Petiot E, Björk J, Ebert N, Eriksen BO, Dubourg L, et al. Performance of creatinine-based equations to estimate glomerular filtration rate in White and Black populations in Europe, Brazil and Africa. Nephrology Dialysis Transplantation. 2023 Jan 23;38(1):106–18.

Liever een geprinte versie?

Wilt u dit artikel rustig nalezen zonder scherm, offline raadplegen of delen met collega’s? Via de knop hieronder kunt u het downloaden als PDF en afdrukken naar wens.

Download dit artikel

Andere relevante artikels

Het belang van vroegtijdige opsporing van glomerulaire nierschade

Identificatie en evaluatie van chronische nierinsufficiëntie bij volwassenen

Blijf geïnformeerd!

Laat uw gegevens achter en ontvang de nieuwste updates en relevante artikels van ons labo rechtstreeks in uw mailbox.

Schrijf u in