PRE-ANALYSE | Wanneer het staal stoort: Hemolyse, icterus en lipemie als interferenties
Deel dit artikel via:
Hemolyse
Hemolyse wordt gedefinieerd als het vrijkomen van intracellulaire bestanddelen uit erytrocyten in het plasma of serum. Hoewel hemolyse ook in vivo kan optreden (pathologisch), betreft het in de dagelijkse praktijk meestal een in vitro fenomeen (artefact) en de meest frequente pre-analytische fout.
De impact van hemolyse op laboratoriumresultaten is veelzijdig. De celinhoud die vrijkomt ten gevolge van hemolyse zal in eerste instantie een verhoging geven van kalium en LDH. Bij meer uitgesproken hemolyse stijgen ook GOT, CK, de α-2– en ß-fractie van de eiwitelektroforese en dalen natrium en bilirubine. Bij massieve hemolyse kunnen er helemaal geen betrouwbare resultaten afgeleverd worden.
Hemolyse ontstaat o.a. bij blootstelling van de monsters aan extreem hoge of lage temperaturen. Bij gebruik van naalden met een te kleine diameter, bij geforceerd uitpersen van bloed uit een spuit, bij te strak aangebrachte tourniquet, bij hevig schudden van de met bloed gevulde tubes en bij moeilijke bloedafnames kan er ook hemolyse optreden.
Icterus
Icterische stalen worden gekenmerkt door een verhoogde bilirubineconcentratie (>2 mg/dL) en vertonen een gele verkleuring. Bilirubine interfereert voornamelijk via spectrale mechanismen, maar heeft doorgaans weinig invloed op de testresultaten. Bij zeer hoge waarden (>10 mg/dL), kunnen cholesterol, triglyceriden, totaal eiwit en creatinine foutief verlaagd zijn.
Lipemie
Lipemie verwijst naar een verhoogde lipidenconcentratie, wat resulteert in een troebel of melkachtig serum. Dit kan zich voordoen na een vetrijke maaltijd of een verstoring in het lipidenmetabolisme. De troebelheid verstoort spectrofotometrische metingen, waardoor resultaten – vooral bij uitgesproken lipemie – onbetrouwbaar kunnen zijn.
HIL serum indices, semi-kwantitatieve detectie van interferenties
De HIL-index (hemolyse, icterus, lipemie) wordt op elk serumstaal gemeten via spectrofotometrie. Deze metingen waarbij gebruik wordt gemaakt van de specifieke absorptiekenmerken van hemoglobine, bilirubine en lipiden, laten een objectieve beoordeling toe van interferenties. Deze aanpak biedt belangrijke voordelen ten opzichte van visuele beoordeling. Op basis van drempelwaarden wordt bepaald of resultaten betrouwbaar zijn; bij klinisch relevante interferentie wordt dit vermeld in het rapport met een commentaar.
Recommandations pour prévenir les interférences
Réaliser correctement le prélèvement sanguin. L’hémolyse peut survenir avec des aiguilles de trop petit diamètre, lors de l’expulsion forcée du sang d’une seringue, en cas de garrot trop serré, d’agitation vigoureuse des tubes remplis de sang ou de prélèvement difficile.
Choisir le moment du prélèvement. Prévoir un prélèvement à jeun pour prévenir la lipémie.
Conserver les tubes de sang à température ambiante, à l’abri du soleil et des sources de chaleur, et non au réfrigérateur.
Pour les échantillons critiques, séparer le sérum des globules rouges par centrifugation ou décantation peu après la fin de la coagulation dans le tube à sérum.
Le compte rendu précise, si nécessaire, le degré d’hémolyse, de lipémie et d’ictère, avec un commentaire ciblé associé à l’analyse.
Referenties
Pre-analyse – Monsters met een missie, de pre-analytische fase als onzichtbare held
• Medina Labogids
• Guder, W. G. (Ed.). (2015). Pre-examination procedures in laboratory diagnostics: preanalytical aspects and their impact on the quality of medical laboratory results. Walter de Gruyter GmbH & Co KG.
• Rifai, N. (2017). Tietz Textbook of Clinical Chemistry and Molecular Diagnostics-E-Book. Elsevier Health Sciences.
• Bossuyt, X. (2016). Wegwijs in laboratoriumdiagnose. Leuven Acco.
• Schmidt, S. T., Ditting, T., Deutsch, B., Schutte, R., Friedrich, S., Kistner, I., Ott, C., Raff, U., Veelken, R., & Schmieder, R. E. (2015). Circadian rhythm and day to day variability of serum potassium concentration: a pilot study. Journal of nephrology, 28(2), 165–172. https://doi.org/10.1007/s40620-014-0115-7
• Schuff-Werner, P.,, Mansour J. & Gropp, A. (2020). Pseudo-thrombocytopenia (PTCP). A challenge in the daily laboratory routine?. Journal of Laboratory Medicine, 44(5), 295-304. https://doi.org/10.1515/labmed-2020-0099
• Lardinois, B., Favresse, J., Chatelain, B., Lippi, G., & Mullier, F. (2021). Pseudothrombocytopenia-A Review on Causes, Occurrence and Clinical Implications. Journal of clinical medicine, 10(4), 594. https://doi.org/10.3390/jcm10040594
• Milani, C., et al. (2009). Neutrophil Platelet Satellitism Revisited. Blood, 114(22), 4469. https://doi.org/10.1182/blood.V114.22.4469.4469
• https://www.cellwiki.net/nl/afwijkingen/trombocyten-aggregaten
• https://www.cellwiki.net/nl/afwijkingen/trombocyten-satellitisme
• Smith, C. J., Kluck, L. A., Ruan, G. J., Ashrani, A. A., Marshall, A. L., Pruthi, R. K., Shah, M. V., Wolanskyj-Spinner, A., Gangat, N., Litzow, M. R., Hogan, W. J., Sridharan, M., & Go, R. S. (2021). Leukocytosis and Tobacco Use: An Observational Study of Asymptomatic Leukocytosis. The American journal of medicine, 134(1), e31–e35. https://doi.org/10.1016/j.amjmed.2020.06.014
Liever een geprinte versie?
Wilt u dit artikel rustig nalezen zonder scherm, offline raadplegen of delen met collega’s? Via de knop hieronder kunt u het downloaden als PDF en afdrukken naar wens.
Andere relevante artikels
Blijf geïnformeerd!
Laat uw gegevens achter en ontvang de nieuwste updates en relevante artikels van ons labo rechtstreeks in uw mailbox.
