Introductie primaire HPV-screening

Vanaf 1 januari 2025 werd de RIZIV-terugbetaling voor het cytologisch onderzoek en de HPV PCR-DNA, uitgevoerd in het kader van baarmoederhalskanker, grondig gewijzigd. De nieuwe nomenclatuur maakt een onderscheid op basis van leeftijdsklassen en voorziet verder tegemoetkoming in functie van klinisch-diagnostische indicaties en voor hoogrisico-populaties. Co-testing (HPV PCR-DNA bij primaire cytologie en cytologie bij primaire HPV PCR-DNA) en testing in het algemeen buiten deze reguliere screening is ten laste van de patiënt.

Deel dit artikel via:

In het kader van een screening

In geval van een screening (waarbij indien van toepassing de reflex-test automatisch wordt toegevoegd):

  • < 25 jaar: geen terugbetaling.
  • 25 – 29 jaar: primaire cytologie en HPV PCR-DNA als reflex-test op dezelfde staalname in geval van aangetoonde aanwezigheid van atypische cellen (ASC-US, …). Dit gebeurt met een periodiciteit van eenmaal per 3 kalenderjaren, analoog aan de huidige manier van werken.
  • 30 – 64 jaar: primaire HPV PCR-DNA, gevolgd door cytologie als reflex-test op dezelfde staalname indien de HPV-test positief of niet conclusief is. Dit met een periodiciteit van eenmaal per 5 kalenderjaren.
  • > 64 jaar: geen terugbetaling, tenzij in de 10 voorgaande kalenderjaren geen testen voor opsporing van baarmoederhalskanker werden vergoed. Indien aan deze voorwaarde wordt voldaan, heeft patiënte recht op een co-test bestaande uit cytologie én HPV PCR-DNA.

Opmerkelijk hierbij is de gehanteerde definitie van leeftijd: de patiënte krijgt de leeftijd toegekend die ze vanaf 1 januari in de loop van het jaar zal bereiken.

Diagnostische of therapeutische opvolging

In het kader van diagnostische of therapeutische opvolging (zie tabel 1: 2de triage – herhalingstest) voorziet het RIZIV een terugbetaling voor HPV PCR-DNA of cytologie, eenmaal per kalenderjaar zolang opvolging medisch noodzakelijk is volgens de richtlijnen gepubliceerd door Sciensano.

Indien medisch noodzakelijk, kan deze frequentie worden verhoogd naar tweemaal per kalenderjaar. Voor deze medische noodzakelijkheid is een gestandaardiseerd notificatieformulier vereist (beschikbaar via RIZIV).

Dit formulier dient door de aanvragende arts te worden ingediend bij de adviserend arts van de verzekeringsinstelling van de rechthebbende, met als vermelding “tijdelijk hoogrisico”. Het is aangewezen dat u de hierin weerhouden indicatie eveneens vermeldt op het aanvraagformulier. Deze notificatie blijft van kracht een frequentere opvolging medisch vereist is.

Indien patiënten recht hebben op diagnostische of therapeutische opvolging zullen wij dit als advies in het rapport vermelden.

Klinisch-diagnostische indicaties

Bij volgende indicaties wordt 1 diagnostische co-test (cytologie + HPV PCR-DNA) terugbetaald:

  • Postmenopauzaal bloedverlies
  • Abnormaal therapieresistent uterien bloedverlies
  • Onverklaard postcoïtaal bloedverlies

Een gestandaardiseerd notificatieformulier is van toepassing met vermelding van indicatie.

Hoogrisico-populaties

Bij hoogrisico-populaties gelden geen beperkingen qua frequentie aan noodzakelijke cytologische onderzoeken en HPV-testen zolang er sprake is van een hoog risico. Ook hier is een gestandaardiseerd notificatieformulier van toepassing waarop de indicatie wordt vermeld.

  • Immuungecompromitteerde patiënten:
    • Hiv-positieve personen
    • Na orgaantransplantatie
    • Na allogenetische stamceltransplantatie
    • Systemische lupus erythematosis
    • Congenitale primaire immuundeficiëntie
    • Immuunsuppressieve behandeling voor:
      • Inflammatoire darmaandoeningen
      • Reumatologische aandoeningen
      • Sarcoidosis
      • Neuromyelitis optica
  • DES-slachtoffers
  • Adenocarcinoma in situ

Meer uitvoerige informatie kan u aantreffen op de website van Sciensano, waaronder volgende testschema’s.

Leeftijdscategorie Primaire screening Frequentie Triage-reflextest 2e triageherhaling
(na positieve primaire test) (test na 12 maanden)
≤ 24 jaar Neen n.v.t. n.v.t. n.v.t.
25 - 29 jaar
(Figuur 1)
Cytologie Om de 3 kalenderjaren Resultaat ASC-US
> reflex HPV-test
hrHPV pos.
> herhaal cytologie

Resultaat primaire screening LSIL
> herhaal cytologie
30 - 64 jaar
(Figuur 2)
HPV-test Om de 5 kalenderjaren hrHPV niet -16/18 pos.
> reflex cytologie

(niet als triage: HPV16/18 pos.
> reflex cytologie + colposcopie)
Resultaat NILM
> herhaal HPV-test
65+
(exit of inhaalscreening)¹
Cytologie + HPV
Cotesting op hetzelfde staal
Eénmalig n.v.t. hrHPV niet -16/18 pos. + NILM
> herhaal HPV-test

hrHPV neg. + ASC-US
> herhaal HPV-test
¹Indien de afgelopen 10 jaar geen screening werd terugbetaald.
Bron: Sciensano

Tabel 1: Primaire screening & reflextesten (triage)

- Type test Frequentie terugbetaling Notificatie adviserende arts
Opvolging
Diagnostische of therapeutische follow-up Cytologie en/of HPV-test (niet te interpreteren als cotesting) Eén terugbetaling per kalenderjaar
zowel voor de cytologie als voor de HPV-test
Tijdelijk hoogrisico met de mogelijkheid om tweemaal per kalenderjaar te testen
(bv. bij HSIL zonder behandeling)
Klinisch / diagnostisch
Klinische testen² (bij symptomen Cotesting (cytologie + HPV) Geen beperking Notificatie met terugbetaling van één diagnostische co-test
Hoogrisicogroepen
DES³
AIS⁴
Cotesting (cytologie + HPV) Geen beperking
Aanbeveling: jaarlijks
Notificatie met terugbetaling van de vereiste testen
Andere⁵
(met immuundeficiëntie)
HPV-test of cytologie,
afhankelijk van de leeftijd
Geen beperking
Aanbeveling: driejaarlijkse HPV-test of jaarlijkse cytologie afhankelijk van de leeftijd
Notificatie met terugbetaling van de vereiste testen
²Indicaties: postmenopauzaal bloedverlies, abnormaal therapieresistent vaginaal bloedverlies, onverklaard post-coïtaal bloedverlies
³DES = diethylstilbestrol: synthetisch oestrogeen dat tussen 1938 en 1971 werd voorgeschreven aan zwangere vrouwen om een miskraam te voorkomen. De dochters van de met DES-behandelde vrouwen hebben een verhoogd risico op kankers, waaronder baarmoederhalskanker.
⁴AIS = adenocarcinoma in situ
⁵BIJGEWERKTE DEFINITIE vs nomenclatuur: bij alle patiënten met immuunsuppressie (hiv-positieve patiënten (CD4 < 350 µl of HIV RNA > 200 cp/ml), na orgaantransplantatie, na allogene stamceltransplantatie, systemische lupus erythematosus, congenitale primaire immuundeficiëntie, of patiënten die langdurig aanhoudende immuunsuppressiva krijgen) is frequentere screening vereist zolang de immuunsuppressieve behandeling voortduurt

Tabel 2: Opvolging, klinische testen (bij symptomen) en hoogrisicogroepen

Hieronder, aanvullend ter verduidelijking en per leeftijdsklasse, een schematische weergave van de nieuwe richtlijnen.

De testen die het laboratorium gebruikt, zijn door de overheid goedgekeurd en ISO 15189 geaccrediteerd. De resultaten worden routinematig op conforme wijze geregistreerd bij de betrokken instantie: het Belgian Cancer Registry.

Indien u op papier aanvraagt, zal u voor het jaareinde een voorraad aangepaste aanvraagformulieren ontvangen. Er zal eveneens een digitale versie beschikbaar zijn voor wie digitaal voorschrijft. Dit moet u toelaten de context van de aanvraag voldoende te specificeren, wat belangrijk is omdat op basis hiervan beslist wordt welk traject het staal in het laboratorium zal volgen en dit eveneens bepalend is voor de tarificatie.

Tot slot willen we erop wijzen dat er geen wijzigingen zijn qua staalname: de Cervex-Brush en het ThinPrep recipiënt blijven het aangewezen materiaal.

Met eventuele vragen kan u uiteraard steeds bij ons terecht.

Liever een geprinte versie?

Wilt u dit artikel rustig nalezen zonder scherm, offline raadplegen of delen met collega’s? Via de knop hieronder kunt u het downloaden als PDF en afdrukken naar wens.

Andere relevante artikels

Richtlijnen fixatieven anatomopathologie

PSA in de dagelijkse praktijk: screening & opvolging

iFOBT: vroegtijdige opsporing van darmkanker

Blijf geïnformeerd!

Laat uw gegevens achter en ontvang de nieuwste updates en relevante artikels van ons labo rechtstreeks in uw mailbox.