Deel dit artikel via:
Foliumzuur is een vitamine uit de B-groep. In België wordt vaak gesproken over vitamine B11; internationaal wordt meestal de naam vitamine B9 gebruikt. Je lichaam heeft foliumzuur nodig voor de aanmaak van DNA en nieuwe cellen, waaronder rode bloedcellen.
Het lichaam kan maar een beperkte hoeveelheid foliumzuur opslaan, vooral in de lever. Als je gedurende langere tijd te weinig binnenkrijgt, kan daardoor binnen enkele maanden een tekort ontstaan.
Volgens de Hoge Gezondheidsraad heeft een volwassene 200 tot 300 microgram per dag nodig. Zwangere vrouwen hebben 400 microgram nodig. Foliumzuur is bijzonder belangrijk in het begin van de zwangerschap, wanneer de hersenen en het ruggenmerg van de baby zich ontwikkelen. Voldoende foliumzuur vermindert het risico op een neuralebuisdefect, zoals een open ruggetje. Daarom wordt vrouwen met een kinderwens aangeraden om dagelijks 0,4 mg foliumzuur te nemen, minstens al 1 maand vóór de zwangerschap. Dit wordt doorgaans voortgezet tot het einde van de derde zwangerschapsmaand. Bij een verhoogd risico kan de arts een hogere dosis voorschrijven.
Een tekort kan ontstaan doordat je te weinig foliumzuur binnenkrijgt, het minder goed opneemt of tijdelijk meer nodig hebt. Soms spelen meerdere factoren tegelijk een rol.
Ouderen hebben wat meer kans op een tekort doordat ze soms minder gevarieerd eten, meer geneesmiddelen gebruiken en vaker aandoeningen hebben die de opname van voedingsstoffen beïnvloeden.
Een foliumzuurtekort kan leiden tot bloedarmoede. Het beenmerg maakt dan minder en abnormaal grote rode bloedcellen aan. Artsen noemen dit een macrocytaire bloedarmoede. Omdat ze meestal geleidelijk ontstaat, vallen de klachten vaak pas na verloop van tijd op. Ook zweertjes in de mond kunnen voorkomen.
Een tekort aan vitamine B12 kan een gelijkaardig beeld geven en daarnaast klachten van het zenuwstelsel veroorzaken, zoals tintelingen, een doof gevoel of evenwichtsproblemen. Begin bij aanhoudende klachten daarom niet zomaar zelf met hoge dosissen foliumzuur, maar bespreek ze met je arts.
Aan de klachten alleen kan je een foliumzuurtekort niet herkennen. Je arts kan daarom een bloedonderzoek aanvragen. Daarbij wordt foliumzuur in het serum bepaald, meestal samen met een aantal andere waarden.
| Bloedtest | Wat vertelt de test? |
|---|---|
| Foliumzuur (serum) | Geeft informatie over de hoeveelheid foliumzuur in je bloed. Recente voeding en supplementen kunnen de waarde beïnvloeden. |
| Vitamine B12 | Een B12-tekort kan een gelijkaardige bloedarmoede veroorzaken en wordt daarom mee onderzocht. |
| Volledig bloedbeeld | Toont onder andere of je bloedarmoede hebt (verlaagd hemoglobine) en of de rode bloedcellen groter zijn dan normaal. Dat laatste zie je aan het MCV: de gemiddelde grootte van je rode bloedcellen. Een normaal MCV sluit een foliumzuurtekort niet uit, bijvoorbeeld bij een gelijktijdig ijzertekort. |
Toont je bloedonderzoek bloedarmoede met grotere rode bloedcellen dan normaal, dan moet je arts nagaan of een tekort aan foliumzuur of aan vitamine B12 de oorzaak is. Beide tekorten geven een gelijkaardig beeld in het bloed, maar vragen een andere behandeling.
Nuchter zijn is voor een foliumzuurbepaling niet standaard vereist. Vermeld wel aan je arts welke supplementen of multivitaminen je gebruikt, en volg de instructies van je arts of het laboratorium.
Bij een vastgesteld tekort schrijft de arts foliumzuur voor, als magistrale bereiding die de apotheker voor jou maakt of als kant-en-klaar geneesmiddel (specialiteit). De dosis en duur hangen af van de ernst en de oorzaak van het tekort.
Tegelijk wordt onderzocht waarom het tekort is ontstaan. Als die oorzaak blijft bestaan, kan het tekort immers terugkomen.
Hoe snel herstel je?
De bloedarmoede herstelt meestal binnen één tot twee maanden. Soms duurt de behandeling langer, om de voorraad aan te vullen of omdat de oorzaak van het tekort blijft bestaan. Je arts kan met een controle van je bloed nagaan of de behandeling voldoende effect heeft.
Via gewone voeding krijg je doorgaans niet te veel foliumzuur binnen. Voor foliumzuur uit supplementen en verrijkte voedingsmiddelen geldt voor volwassenen een bovengrens van 1.000 microgram of 1 mg per dag. Soms schrijft een arts tijdelijk een hogere dosis voor om een tekort te behandelen. Neem hoge dosissen daarom alleen op medisch advies.
